Cách tính tụ bù cho hệ thống điện nhanh chóng, chính xác

Ngày cập nhật: 26/01/2026

Thực tế có rất nhiều phương pháp để xác định dung lượng tụ bù, đảm bảo hệ số công suất cos phi luôn đạt mức quy định. Nếu bạn vẫn đang băn khoăn về cách tính toán chính xác dung lượng tụ bù cần thiết, hãy tham khảo nội dung bài viết dưới đây. Bài viết này, Newtop sẽ giới thiệu những cách tính tụ bù phổ biến đang được áp dụng rộng rãi hiện nay, hy vọng cung cấp thông tin hữu ích giúp bạn xác định được công suất cần bù.

Tùy thuộc vào từng hoàn cảnh và điều kiện cụ thể, chúng ta có thể lựa chọn một trong số các cách tính tụ bù sau đây để đảm bảo thiết bị hoạt động hiệu quả, đúng với công suất tiêu thụ và đạt hệ số cos phi mong muốn.

Tính dung lượng tụ bù bằng bảng tra

Phương pháp sử dụng bảng tra hệ số tụ bù là cách tính dung lượng đơn giản và nhanh chóng nhất. Nó không phức tạp như các phương pháp khác đòi hỏi máy tính để tính toán, cũng không tốn nhiều thời gian cho việc đo đạc và tính toán.

Công thức tính dung lượng tụ bù là:

Qb = P * k

Trong đó, k là hệ số cần bù, được tra cứu trong bảng dưới đây:

Bảng tra hệ số tụ bù

Cosφ2
cos
φ1
0.900.910.920.930.940.950.960.970.980.991.00
0.501.251.281.311.341.371.401.441.481.531.591.73
0.511.201.231.261.291.321.361.391.441.481.541.69
0.521.161.191.221.251.281.311.351.391.441.501.64
0.531.121.141.171.201.241.271.311.351.401.461.60
0.541.071.101.131.161.201.231.271.311.361.421.56
0.551.031.061.091.121.161.191.231.271.321.381.52
0.561.001.021.051.081.121.151.191.231.281.341.48
0.570.960.991.021.051.081.111.151.191.241.301.44
0.580.920.950.981.011.041.081.111.151.201.261.40
0.590.880.910.940.971.011.041.081.121.171.231.37
0.600.850.880.910.940.971.001.041.081.131.191.33
0.610.810.840.870.900.940.971.011.051.101.161.30
0.620.780.810.840.870.900.940.971.011.061.121.27
0.630.750.780.810.840.870.900.940.981.031.091.23
0.640.720.740.770.810.840.870.910.951.001.061.20
0.650.680.710.740.770.810.840.880.920.971.031.17
0.660.650.680.710.740.780.810.850.890.941.001.14
0.670.620.650.680.710.750.780.820.860.900.971.11
0.680.590.620.650.680.720.750.790.830.880.941.08
0.690.560.590.620.650.690.720.760.800.850.911.05
0.700.540.560.590.620.660.690.730.770.820.881.02
0.710.510.540.570.600.630.660.700.740.790.850.99
0.720.480.510.540.570.600.640.670.710.760.820.96
0.730.450.480.510.540.570.610.640.690.730.790.94
0.740.420.450.480.510.550.580.620.660.710.770.91
0.750.400.430.460.490.520.550.590.630.680.740.88
0.760.370.400.430.460.490.530.560.600.650.710.86
0.770.340.370.400.430.470.500.540.580.630.690.83
0.780.320.350.380.410.440.470.510.550.600.660.80
0.790.290.320.350.380.410.450.480.530.570.630.78
0.800.270.290.320.350.390.420.460.500.550.610.75
0.810.240.270.300.330.360.400.430.470.520.580.72
0.820.210.240.270.300.340.370.410.450.490.560.70
0.830.190.220.250.280.310.340.380.420.470.530.67
0.840.160.190.220.250.280.320.350.400.440.500.65
0.850.140.160.190.220.260.290.330.370.420.480.62
0.860.110.140.170.200.230.260.300.340.390.450.59
0.870.080.110.140.170.200.240.280.320.360.420.57
0.880.060.080.110.140.180.210.250.290.340.400.54

Ví dụ: Để tính dung lượng tụ bù nhằm nâng hệ số cosφ1 = 0.75 lên cosφ2 = 0.95. Chúng ta tra cứu bảng bằng cách gióng theo hàng và cột tương ứng để tìm ra k = 0.55. Sau đó, thay giá trị này vào công thức để tính toán kết quả.

👉 Cách chọn contactor cho tụ bù đơn giản, tránh sai lầm thường gặp 

Cách tính tụ bù từ công suất tiêu thụ và hệ số công suất thực tế

Dung lượng của tụ bù được tính toán theo công thức sau:

Qb = P * (tgφ1 – tgφ2)

Để lựa chọn tụ bù phù hợp cho một phụ tải cụ thể, chúng ta cần nắm vững 2 thông số:

  • Công suất (P) của phụ tải
  • Hệ số công suất (cosφ) của phụ tải
Hướng dẫn cách tính tụ bù chuẩn xác từ công suất tiêu thụ và hệ số công suất thực tế
Hướng dẫn cách tính tụ bù chuẩn xác từ công suất tiêu thụ và hệ số công suất thực tế

Giả sử chúng ta đã biết công suất của phụ tải là P, cần xem xét các điểm sau:

  • Hệ số công suất ban đầu của phụ tải là cosφ1, suy ra góc φ1 và giá trị tgφ1 (trước khi bù, cosφ1 thường nhỏ và tgφ1 lớn).
  • Hệ số công suất mong muốn sau khi bù là cosφ2, suy ra góc φ2 và giá trị tgφ2 (sau khi bù, cosφ2 lớn hơn và tgφ2 nhỏ hơn).
  • Công suất phản kháng cần bù cho phụ tải sẽ là qb = P * (tgφ1 – tgφ2).

Dựa vào công suất phản kháng cần bù này, chúng ta sẽ chọn loại tụ bù phù hợp bằng cách tham khảo bảng thông số kỹ thuật của nhà sản xuất.

👉 Hướng dẫn cài đặt bộ điều khiển tụ bù mikro chi tiết nhất

Cách tính tụ bù dựa trên công suất của trạm biến áp

Trong trường hợp một hệ thống điện mới chỉ có trạm biến áp mà chưa có phụ tải và cần lắp đặt tụ bù. Trước khi tiến hành lắp đặt, việc tính toán dung lượng tụ bù sao cho tương thích nhất với hệ thống điện là rất quan trọng. Để thực hiện việc này, chúng ta có thể áp dụng công thức sau để tính toán dung lượng tụ bù:

Qb = (0.4 – 0.5) * S mba

Phương pháp tính toán này chỉ áp dụng hiệu quả cho các loại phụ tải có hệ số công suất trung bình lớn hơn hoặc bằng 0.75 và khi các trạm biến áp hoạt động ở mức tải tối đa là 80%.

Phương pháp tính tụ bù dựa vào hóa đơn tiền điện

Các hộ gia đình và doanh nghiệp có thể sử dụng hóa đơn tiền điện để tính toán dung lượng tụ bù cần thiết. Sau khi thu thập các thông số từ hóa đơn, bạn cần ghi lại các dữ liệu sau: hệ số cosφ ban đầu, lượng điện tiêu thụ trong giờ bình thường, giờ cao điểm và giờ thấp điểm. Khi đã có đầy đủ các số liệu này, bạn tiến hành theo các bước sau:

  • Bước 1: Tính tổng sản lượng điện tiêu thụ trong tháng = Sản lượng điện giờ bình thường + Sản lượng điện giờ cao điểm + Sản lượng điện giờ thấp điểm.
  • Bước 2: Tính mức tiêu thụ điện trung bình mỗi ngày = Tổng sản lượng điện tiêu thụ tháng / 30.
  • Bước 3: Tính công suất trung bình = Sản lượng điện tiêu thụ mỗi ngày / 24.
  • Bước 4: Dựa vào bảng tra hệ số công suất, tìm giá trị k tương ứng với việc nâng hệ số cosφ1 lên hệ số cosφ2 = 0.95 (theo quy định).
  • Bước 5: Tính dung lượng tụ bù cần thiết = Công suất trung bình x k.
Cách tính tụ bù từ hóa đơn điện
Cách tính tụ bù từ hóa đơn điện

👉 Cách đấu tụ bù chính xác kỹ thuật, an toàn và hiệu quả

Thông qua bài viết, Newtop đã hướng dẫn chi tiết các cách tính tụ bù phổ biến hiện nay. Hy vọng những nội dung này sẽ giúp bạn xác định chính xác dung lượng tụ bù phù hợp, đảm bảo hệ số công suất luôn đạt tiêu chuẩn cosφ ≥ 0.95.

Bình luận bài viết
guest

0 Bình luận
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận